Čini se da Španija nije baš dobra u naučnoj kulturi, i nevjerovatno je da 46% Španaca ne može imenovati nijednog naučnika, iz bilo koje ere ili nacionalnosti. Možete li vjerovati? Zaista zabrinjavajuće! Informaciju je otkrio Međunarodni studij naučne kulture pripremila Fondacija BBVA u svom Međunarodni izvještaj o naučnoj kulturi, za koje tvrde, Španci su Evropljani koji najmanje znaju o nauci. Odjel za društvene studije i javno mnijenje Fondacije BBVA proveo je istraživanje kako bi ispitao nivo opšte naučne pismenosti i naučnog razumijevanja među stanovnicima starijim od 18 godina u 10 evropskih zemalja (Španija, Italija, Francuska, Holandija, Njemačka, Austrija, Češka, Poljska, Ujedinjeno Kraljevstvo i Danska), uz lične intervjue sa 1,500 osoba. Među rezultatima nalazimo da ne samo da skoro polovina Španaca ne poznaje dva dobitnika Nobelove nagrade rođene u domovini, Santiaga Ramóna y Cajal i Severa Ochoa, već i Čak se i ne sećaju velikih ličnosti iz sveta nauke, kao što su Einstein, Newton, Edison ili Marie Curie, da navedemo nekoliko primjera. Međutim, Španija nije jedina zemlja sa lošim rezultatima, među nacijama sa niskim rezultatima nalazimo i Poljsku i Italiju.
Evropski kontekst i naučna kultura
Sa svoje strane, zemlje poput Danske i Holandije su nacije sa najvišim nivoom naučnog znanja na evropskom kontinentu, nešto višim od onog u Sjedinjenim Državama. Ovaj kontekst je važan jer odražava široko rasprostranjen trend u Evropi, gde se samo nekoliko zemalja ističe svojom naučnom kulturom, dok se ostale bore da unaprede svoju naučnu pismenost. Studija također otkriva da su oni mladići koji imaju viši nivo znanja iz nauke. Drugi zabrinjavajući aspekt je ogromna razlika u nivou naučnog znanja muškaraca i žena, kao i između različitih starosnih grupa.
Kontrasti širom svijeta
Iako Španija zaostaje u pogledu naučnih saznanja, postoje određeni globalni podaci koje je važno uzeti u obzir kako bi se razumjelo kako se zemlja poredi sa drugim zemljama izvan Evrope. Studije poput one La Vanguardia Ističu da u zemljama poput SAD-a brojke nisu mnogo bolje. Više od 65% Amerikanaca vjeruje u pseudonaučne koncepte, poput ideje da su ljudi koegzistirali s dinosaurima ili da su klimatske promjene izmišljeni mit. Zemlje u kojima je naučno obrazovanje centralni dio obrazovnog sistema – kao što su Japan i Južna Koreja – su one koje su uspjele značajno povećati nivo opšteg naučnog znanja među svojim stanovništvom.
Budućnost naučne kulture u Španiji
Naglašeno je da je važno uticati na obrazovni sistem kako bi se Španci osjećali više uključeni u nauku i tehnologiju. Istraživanje Fondacije BBVA otkrilo je da samo 36% Španaca ima “visoko” ili “veoma visoko” razumijevanje naučnih koncepata. Među prijedlozima za unapređenje kako bi se povećala naučna znanja je i implementacija praktičnijih obaveznih naučnih predmeta. (kao što je biotehnologija, nanotehnologija ili umjetna inteligencija), koji bi prevazišao puko teoretsko i pružio bliži pogled na to kako nauka direktno utiče na svakodnevni život građana. Istraživače kao što su Santiago Ramón y Cajal i Severo Ochoa trebalo bi bolje uvoditi u učionice od najranije dobi. Ključni aspekt unapređenja naučne kulture u Španiji je povećanje medijske pokrivenosti doprinosa ovih naučnika, osiguravajući da njihovo nasleđe ne ostane nezapaženo.
Konačno, društveni, ekonomski i politički kontekst mora se uzeti u obzir prilikom kreiranja strategija koje promoviraju nauku. Španija, kao i mnoge druge evropske zemlje, svoju naučnu politiku mora graditi na posvećenosti dugoročnom istraživanju i razvoju obrazovanja. Nauka se pokazala, više nego ikad, ključnom za rješavanje globalnih problema kao što su klimatske promjene, pandemije i oskudica resursa. Dugoročno gledano, razvoj jače naučne kulture će vjerovatno omogućiti Španiji da napravi napredak na ovim frontovima i izvuče koristi za svoje društvo.